Een taak-risico-analyse (TRA) is een verdiepende risicobeoordeling van één specifieke, vaak niet-alledaagse of risicovolle taak. U splitst de taak op in werkstappen, benoemt per stap de gevaren, beoordeelt de risico's en legt de maatregelen vast voordat het werk begint. Zo weet iedereen vooraf welke risico's er spelen en hoe u die beheerst.
Uw RI&E dekt de vaste, terugkerende risico's van de organisatie, maar zodra het werk daarvan afwijkt schiet die tekort. Voor precies dat afwijkende of extra risicovolle werk maakt u een TRA. In deze blog leest u wat een TRA is, wanneer u er een nodig heeft, hoe die zich verhoudt tot de RI&E en de LMRA, en hoe u er stap voor stap zelf een opstelt. Onderaan vindt u een ingevuld voorbeeld dat u als sjabloon kunt gebruiken.
Wat is een taak-risico-analyse?
Een taak-risico-analyse, afgekort TRA, is een systematische analyse waarmee u de risico's van een afgebakende taak in kaart brengt en beheersbaar maakt. U kijkt niet naar de hele organisatie, maar naar dat ene karwei: het vervangen van een pomp, een reparatie op hoogte, of werk in een besloten ruimte. Voor die taak beschrijft u welke gevaren er per handeling spelen, hoe groot het risico is en welke maatregelen nodig zijn om het veilig uit te voeren. Belangrijk om te onthouden is dat een TRA een aanvulling op de RI&E is en die dus niet vervangt. Waar de RI&E het fundament legt, zoomt de TRA in op het werk dat extra aandacht vraagt.
Wanneer is een TRA nodig of verplicht?
U stelt een TRA op zodra een taak risico's kent die niet of onvoldoende in uw RI&E of in de bestaande werkinstructies staan beschreven. Dat speelt bijvoorbeeld bij niet-routinematig of eenmalig werk waarvoor geen standaardinstructie bestaat, en bij werk met een verhoogd risico zoals werken op hoogte, werken in besloten ruimtes, hijswerk of heet werk. Ook wanneer meerdere partijen tegelijk op dezelfde locatie werken, of wanneer u met nieuwe machines, stoffen of werkmethoden te maken krijgt, is een TRA op zijn plaats. Vaak vraagt de opdrachtgever er bovendien expliciet om.
In de wet staat geen artikel dat letterlijk "een TRA" voorschrijft, maar via de Arbowet bent u wel verplicht de risico's van het werk te beoordelen en te beheersen. Binnen VCA is de TRA daarnaast een vast en veelgevraagd instrument, omdat opdrachtgevers en auditors er nadrukkelijk op toetsen.
Het verschil tussen RI&E, TRA en LMRA
Deze drie instrumenten horen bij elkaar en werken samen als een trechter van breed naar het moment zelf. De RI&E is het vertrekpunt: de brede, organisatiebrede inventarisatie van alle structurele risico's, met een bijbehorend plan van aanpak. Hoe dat werkt, leest u in onze blog over waarom een RI&E belangrijk is. De TRA is de verdieping daaronder: die maakt u vooraf, in de voorbereiding van één specifieke, risicovolle of afwijkende taak. En de LMRA, de laatste-minuut-risicoanalyse, is de korte check die de medewerker vlak vóór aanvang op de werkplek zelf doet om te controleren of de situatie nog klopt met wat vooraf is bedacht. Kort gezegd is de RI&E het beleid, de TRA de voorbereiding van een taak en de LMRA de laatste controle op de werkvloer.
Een TRA opstellen in 6 stappen
Een goede TRA maakt u niet achter uw bureau alleen. Betrek altijd de mensen die het werk daadwerkelijk uitvoeren, want zij kennen de praktijk het best en zien risico's die op papier gemakkelijk worden gemist. Met de volgende zes stappen komt u tot een bruikbare analyse.
- Beschrijf de taak. Baken af om welk werk het gaat, waar en wanneer het plaatsvindt en wie het uitvoert.
- Splits de taak op in werkstappen. Zet de handelingen in logische volgorde onder elkaar.
- Benoem per stap de gevaren. Denk aan vallen, beknelling, elektriciteit, gevaarlijke stoffen, geluid en omgevingsfactoren.
- Beoordeel het risico. Weeg per gevaar de kans en het effect, zodat u weet welke risico's het zwaarst wegen.
- Bepaal de maatregelen. Werk van bron naar persoon volgens de arbeidshygiënische strategie: neem het gevaar eerst bij de bron weg, kies daarna collectieve maatregelen, dan individuele maatregelen en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen.
- Leg vast en communiceer. Documenteer de TRA, bespreek die met alle betrokkenen en controleer op de werkplek met een LMRA of alles nog klopt.
Voorbeeld van een taak-risico-analyse
Een voorbeeld maakt het concreet. Hieronder ziet u een ingevulde TRA voor de taak "een dakgoot vervangen op 4 meter hoogte". Gebruik het als sjabloon en pas de werkstappen, gevaren en maatregelen aan op uw eigen situatie.
| Werkstap | Gevaar | Risico | Maatregel |
|---|---|---|---|
| Steiger of hoogwerker opbouwen | Omvallen, instabiele ondergrond | Hoog | Ondergrond controleren, steiger laten keuren, opbouw door een bevoegd persoon |
| Omhoog klimmen met gereedschap | Vallen van hoogte, vallend gereedschap | Hoog | Leuningen plaatsen, gereedschap borgen, de grond eronder afzetten |
| Oude dakgoot losmaken | Snijwonden, scherpe randen | Middel | Snijbestendige handschoenen en het juiste gereedschap gebruiken |
| Nieuwe dakgoot monteren | Fysieke belasting, beknelling | Middel | Met twee personen tillen, een tilhulpmiddel inzetten |
| Opruimen en afbouwen | Struikelen, vallend materiaal | Laag | Werkplek opgeruimd houden, materiaal gecontroleerd naar beneden brengen |
Noteer bij een echte TRA ook altijd de algemene gegevens, zoals de datum, de locatie, de betrokken medewerkers, de benodigde beschermingsmiddelen en wie de analyse heeft opgesteld en goedgekeurd.
Tips voor een effectieve TRA
Een TRA werkt alleen als die ook echt gelezen en gebruikt wordt. Houd het document daarom praktisch en kort genoeg om vlak voor het werk door te nemen. Voor werk dat vaker terugkomt kunt u een standaard-TRA maken die u per klus licht aanpast, zodat u niet elke keer bij nul begint. Herzie de analyse zodra de situatie, de werkmethode of het team verandert, en sluit op de werkplek altijd af met een LMRA. Papier vangt namelijk niet alles: de laatste controle gebeurt met de ogen van de mensen die aan de slag gaan.
TRA en uw VCA
Het opstellen en begrijpen van een TRA is vaste kost binnen VCA. In het examen komen risicobeoordeling, de arbeidshygiënische strategie en het verschil tussen RI&E, TRA en LMRA terug. Wilt u dit onder de knie krijgen en uw VCA-certificaat halen? Bekijk dan de VCA-cursus van in1keerVCA en leer in uw eigen tempo veilig werken in de praktijk.
Veelgestelde vragen over de taak-risico-analyse
Wat is het verschil tussen een TRA en een LMRA?
Een TRA stelt u vooraf op wanneer u een risicovolle taak voorbereidt. Een LMRA is de korte check die de medewerker vlak vóór aanvang op de werkplek zelf uitvoert.
Is een taak-risico-analyse verplicht?
De wet schrijft niet letterlijk een TRA voor, maar via de Arbowet bent u wel verplicht de risico's van het werk te beoordelen en te beheersen. Binnen VCA wordt een TRA bovendien standaard verwacht.
Wie stelt de TRA op?
Meestal een leidinggevende of veiligheidskundige, altijd samen met de mensen die het werk uitvoeren. Zij kennen de praktijk en zien risico's die anders gemist worden.
Hoe vaak moet ik een TRA herzien?
Telkens wanneer de taak, de werkmethode, de locatie of het team verandert. Voor eenmalig werk maakt u per klus een nieuwe TRA.
